# การเสนอและพิจารณาร่างกฎหมาย

เราทำการจัดเก็บข้อมูลกระบวนการนิติบัญญัติและสถานะของร่างกฎหมายที่เข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภา โดยมี **`Bill`** เป็นตัวแทนของร่างกฎหมายแต่ละฉบับ

ร่างกฎหมายแต่ละฉบับสามารถจำแนกประเภท แบ่งออกเป็น 3 ประเภท (Property `classification` ใน **`Bill`**) ดังนี้:

1. `NORMAL_BILL` (ร่างพระราชบัญญัติ): ร่างกฎหมายทั่วไปที่เสนอโดยคณะรัฐมนตรี, สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) หรือประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งเข้าชื่อกัน
2. `BUDGET_BILL` (ร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ): ร่างกฎหมายที่เกี่ยวกับการจัดสรรงบประมาณรายจ่ายของแผ่นดิน
3. `EMERGENCY_DECREE` (พระราชกำหนด): กฎหมายซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงตราขึ้นโดยคำแนะนำและยินยอมของคณะรัฐมนตรี โดยอาศัยอำนาจตามที่รัฐธรรมนูญวางไว้ว่าเป็นกรณีฉุกเฉิน

ยกตัวอย่างร่างกฎหมายทั้ง 3 ประเภท

```graphql
query Bills(
  $limit_a: Int
  $where_a: BillWhere
  $limit_b: Int
  $where_b: BillWhere
  $limit_c: Int
  $where_c: BillWhere
) {
  normal_bills: bills(limit: $limit_a, where: $where_a) {
    id
    title
    classification
  }
  budget_bills: bills(limit: $limit_b, where: $where_b) {
    id
    title
    classification
  }
  emergency_decree: bills(limit: $limit_c, where: $where_c) {
    id
    title
    classification
  }
}
```

Variables:

```json
{
  "limit_a": 1,
  "where_a": {
    "classification": {
      "eq": "NORMAL_BILL"
    }
  },
  "limit_b": 1,
  "where_b": {
    "classification": {
      "eq": "BUDGET_BILL"
    }
  },
  "limit_c": 1,
  "where_c": {
    "classification": {
      "eq": "EMERGENCY_DECREE"
    }
  }
}
```

[Run this query in the playground](https://politigraph.wevis.info/graphql?explorerURLState=N4IgJg9gxgrgtgUwHYBcQC4QEcYIE4CeABAEICWANhQM4AUAOkkUQCQVlxkoD6AhukQCSqRsxYB3ABb4EfAeSoB1aXgSjW7TjwBGA4SnUSVs3aUoVlMw5q7coekU1ZSZd+ecurGASiLB1SBB4cLwU3Nrm1AIRVHQ2KAJsHLa8ADRELqqJmbK8vv5OzGRg6swoXBRqhURQFLzU1GQAZmRQvOUQSOoAvuraMGAA5gg6kdGRtPGJ8eHpOdnG4fmlRMUr5SiVK7X1jS1tHV1OvU4IiHjDSFAE3GAIUKoI47GTyQkab3ZzxguuUMvVNbVDZbao7BrNVrtMidHqMbogVIgABuvDwZF42kq1AwIAKzHoIBmvEJAgAjKl1IScnxSX4VoTwXsoYc6fjmBzCQgsHTCQA5ADyACUALIAQQAMtwSIIJRLCSsTsxupSnISZto6RSqSAaZqMPTqoy6hD9tDYQb2RyiFyeQbCSQAKoAEQA4gBRAAq0tl8pAip6qoJRM+UC1QZtusWYctDJATMhBxhXVj1WD3N5IHdIvdQo9fIAwgBNbjO90FoXu90K6pKognBHdIA)

### ผู้เสนอและผู้ร่วมเสนอร่างกฎหมาย

ร่างกฎหมายแต่ละฉบับจะจำแนกที่มาของร่างกฎหมายได้จากผู้เสนอ 4 ประเภท (Property `creator_type` ใน **`Bill`**)

1. `POLITICIAN` สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร
2. `ASSEMBLY` คณะรัฐมนตรี
3. `PEOPLE` ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง
4. `UNKNOWN` ใช้ในกรณีที่ไม่รู้ว่าผู้เสนอร่างกฎหมายอยู่ในกลุ่มใด

โดยร่างกฎหมายแต่ละฉบับจะสามารถเชื่อมไปหาข้อมูลรายละเอียดของผู้เสนอ (Property `creators` ใน **`Bill`**) โดยมีเงื่อนไขตามประเภทผู้เสนอดังนี้:

- ในกรณีที่กฎหมายถูกเสนอโดย _คณะรัฐมนตรี_ จะเชื่อมไปหา _คณะรัฐมนตรีผู้เสนอ_ ที่เป็น **`Organization`**
- ในกรณีที่กฎหมายถูกเสนอโดย _สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร_ จะเชื่อมไปหา _สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรผู้เสนอ_ ที่เป็น **`Person`** - นอกจากนั้นร่างกฎหมายที่ถูกเสนอโดย*สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร* จะสามารถมี**ผู้ร่วมเสนอ**อื่น ๆ ได้อีก (Property `co_creators` ใน **`Bill`**)
  โดยจะเชื่อมไปหา _สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรผู้ร่วมเสนอ_ ที่เป็น **`Person`**
- ในกรณีที่กฎหมายถูกเสนอโดย _ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง_ จะ**ไม่มีการเชื่อม**ไปหาข้อมูลผู้เสนอใด ๆ เลย

ยกตัวอย่างร่างกฎหมายที่ถูกเสนอโดย _สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร_

```graphql
query Bills($limit: Int, $where: BillWhere) {
  bills(limit: $limit, where: $where) {
    id
    title
    classification
    creator_type
    creators {
      ... on Person {
        id
        name
      }
    }
    co_creators {
      id
      name
    }
  }
}
```

Variables:

```json
{
  "limit": 1,
  "where": {
    "creator_type": {
      "eq": "POLITICIAN"
    }
  }
}
```

[Run this query in the playground](https://politigraph.wevis.info/graphql?explorerURLState=N4IgJg9gxgrgtgUwHYBcQC4QEcYIE4CeABAEICWANhQM4AUAJBWXGSukQJKoA0R9A7gAt8CduSoB1YXgQBKIsAA6SIkQBGlGrSYs2fHa15CR7AdLkLlq1WTBXrKVhQT3VUCgENq1MgDMyUB6OEEiuRFAyQRB4APooBAAOLirWEQhReNSWKdZEAHQFRCFEAAr41MVKOblEtmG5SB6I9UQAvmHt1VAQMWkZWVU1tXbVqo3N1Z2qna0g3CAAbh54ZB5qztQYIINEiiAGKHvsAIzc9nvGMkfZuXt9KNFxiS4YNzV7CFjXeyUA8gAyHAAKhwAMIcACCADk9h17DMQK0gA)

### กระบวนการพิจารณาร่างกฎหมาย

หลังจากที่ร่างกฎหมายแต่ละฉบับถูกเสนอเข้าสู่สภา จะเข้าสู่กระบวนการพิจารณาตามลำดับขั้นตอนต่าง ๆ
ซึ่งจะถูกจัดเก็บอยู่ในรูปแบบรายการของอีเวนต์ (Property `events` ใน **`Bill`**)

> **Note**
>
> สำหรับรายละเอียดลำดับขั้นตอนกระบวนการพิจารณาร่างกฎหมาย
> สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่คู่มือ
>
> [กระบวนการพิจารณาร่างกฎหมาย](https://parliamentwatch.wevis.info/legislative-process)

เนื่องจากแต่ละขั้นตอนมีรายละเอียดข้อมูลที่ต้องบันทึกแตกต่างกัน ระบบจึงใช้ Node แต่ละแบบที่แตกต่างกัน
เพื่อแทนประเภทของขั้นตอนการพิจารณานั้น ๆ ดังนี้:

1. `BillVoteEvent` ขั้นตอนการลงมติ
2. `BillMergeEvent` ขั้นตอนการรวมร่างกฎหมายเป็นร่างหลัก
3. `BillRoyalAssentEvent` ขั้นตอนการนำขึ้นทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวาย
4. `BillEnactEvent` ขั้นตอนการประกาศเป็นกฎหมาย
5. `BillRejectEvent` ขั้นตอนการประกาศร่างตกไป

##### ขั้นตอนการลงมติ (`BillVoteEvent`)

ขั้นตอนการลงมติคืออีเวนต์ที่บันทึกการพิจารณาและลงคะแนนเสียงของรัฐสภา
เพื่อตัดสินว่าจะรับรองหรือเห็นชอบร่างกฎหมายฉบับนั้นหรือไม่
โดยระบบจะแยกกระบวนการออกเป็น 2 สภาหลัก คือ สภาผู้แทนราษฎร (House of Representatives) และ วุฒิสภา (Senate)

ลำดับขั้นการพิจารณาของแต่ละสภาจะถูกแบ่งออกเป็น 3 วาระหลัก (Property `classification` ใน **`BillVoteEvent`**) ดังนี้:

1. `MP_1` การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎร วาระที่ 1
2. `MP_2` การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎร วาระที่ 2
3. `MP_3` การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎร วาระที่ 3
4. `SENATE_1` การพิจารณาของวุฒิสภา วาระที่ 1
5. `SENATE_2` การพิจารณาของวุฒิสภา วาระที่ 2
6. `SENATE_3` การพิจารณาของวุฒิสภา วาระที่ 3

ในการพิจารณาแต่ละวาระ อาจมีการลงมติในรายละเอียดที่แตกต่างกัน ข้อมูลเหล่านี้จะเชื่อมโยงไปยัง **`VoteEvent`** ซึ่งเก็บรายละเอียดผลคะแนน
และการลงคะแนนเสียงรายบุคคล (Property `vote_events` ใน **`BillVoteEvent`**)

ยกตัวอย่างการพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎร ร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 วาระที่ 3

```graphql
query BillVoteEvents($where: BillVoteEventWhere) {
  billVoteEvents(where: $where) {
    id
    title
    classification
    bills {
      id
      title
      classification
    }
    vote_events {
      id
      title
      classification
      result
    }
  }
}
```

Variables:

```json
{
  "where": {
    "id": {
      "eq": "b5813539-007a-47de-b09b-22f127e15aa8"
    }
  }
}
```

[Run this query in the playground](https://politigraph.wevis.info/graphql?explorerURLState=N4IgJg9gxgrgtgUwHYBcQC4QEcYIE4CeABAEICWANhQGoQoICiAbsigM4AUAJAO4AW+BOlKUadRi1QB1AXgQBKIsAA6SIkQBGo2vWatO-QcN6yFS1evVkwFyyjIoKCW+qgUAhmzZkAZmSju9hBILpqibOZqllY2UdH2js5xlm6e3n4BQSHJAL6hTOIA+giS7JHRMaHqCU5VRKlevv6BZMF1cmwwFCiheVF9OSAANCBM7nhk7hpObBggKlHKIIZyS8IL0UvWa+UVSwhYO0saAKwAHACMAMwnVwCcALQADE8A7O4PACyvYAgPGk87hoHgAmEE+C4g14IC4ndzuM5LXq2AYgHJAA)

##### ขั้นตอนการรวมร่าง (`BillMergeEvent`)

ขั้นตอนการรวมร่างคืออีเวนต์ที่เกิดขึ้นเมื่อมีการเสนอร่างกฎหมายที่มีเนื้อหาหรือหลักการในทำนองเดียวกันหลายฉบับเข้าสู่สภา
โดยสภามีมติให้พิจารณาร่างเหล่านั้นไปพร้อมกัน และกำหนดให้มีร่างฉบับใดฉบับหนึ่งเป็น **"ร่างหลัก"** เพื่อใช้เป็นฐานในการพิจารณาในวาระถัดไป

ในเชิงโครงสร้างข้อมูล ร่างพระราชบัญญัติ **`Bill`** ทุกฉบับที่อยู่ในกลุ่มการพิจารณาเดียวกัน
จะเชื่อมโยงไปหา **`BillMergeEvent`** เดียวกัน เพื่อแสดงถึงจุดร่วมของการพิจารณา

โดย **`BillMergeEvent`** จะเก็บ**ข้อมูลไอดี** (`id`) ของร่างกฎหมายฉบับที่สภาลงมติให้ใช้เป็นร่างหลักในการพิจารณาต่อไปไว้
(Property `main_bill_id` ใน **`BillMergeEvent`**)

ยกตัวอย่างการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ เป็นร่างหลัก ของสภาผู้แทนราษฎร

```graphql
query BillMergeEvents($where: BillMergeEventWhere) {
  billMergeEvents(where: $where) {
    id
    main_bill_id
    total_merged_bills
    bills {
      id
      title
    }
  }
}
```

Variables:

```json
{
  "where": {
    "id": {
      "eq": "f54b6def-9b4f-41d0-a6f3-72bdc7ae36af"
    }
  }
}
```

[Run this query in the playground](https://politigraph.wevis.info/graphql?explorerURLState=N4IgJg9gxgrgtgUwHYBcQC4QEcYIE4CeABAEICWANhQLL4DmCAogG7IoDOAFACQDuAFvgTpSlGvSatUAdUF4EASiLAAOkiJEARmNp4GLNlwFCRfOYuVqNGsmCvW4AQzJIA+tqqvb9jSggpHCldEPQQwdzF2Hy1Iy3VrGzt4hJQyFAoEaIBfexykLJAAGhBmRzwyR00M9gwQVXiVEGN5RpF6hMbvDDiEjUaELFaiRoAzAFYAFk0ANjAEEYBaAE5NCcWJgEYwAAYFx2mRgGYFgHYAJk0wKBPHBEPpxxHG7Ny1AqygA)

##### ขั้นตอนการนำขึ้นทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวาย (`BillRoyalAssentEvent`)

ขั้นตอนการนำขึ้นทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวาย คืออีเวนต์หลังจากที่รัฐสภาให้ความเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติแล้ว
และนายกรัฐมนตรีดำเนินการนำร่างกฎหมายดังกล่าวขึ้นทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายเพื่อให้พระมหากษัตริย์ทรงลงพระปรมาภิไธย ก่อนจะประกาศใช้เป็นกฎหมายต่อไป

โดย **`BillRoyalAssentEvent`** จะเก็บข้อมูลผลพระบรมราชวินิจฉัย หรือสถานะการตอบรับของร่างกฎหมายไว้ (Property `result` ใน **`BillRoyalAssentEvent`**)

ยกตัวอย่างขั้นตอนการนำขึ้นทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายของร่างพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

```graphql
query BillRoyalAssentEvents($where: BillRoyalAssentEventWhere) {
  billRoyalAssentEvents(where: $where) {
    id
    result
    bills {
      id
      title
    }
  }
}
```

Variables:

```json
{
  "where": {
    "id": {
      "eq": "0beac91b-e207-4476-acc7-09c91741caf9"
    }
  }
}
```

[Run this query in the playground](https://politigraph.wevis.info/graphql?explorerURLState=N4IgJg9gxgrgtgUwHYBcQC4QEcYIE4CeABAEICWANhQEoQECGFAggM4vIoCiAbhywBQASAO4ALfAnSlKNOo1btUPDgHVxeBAEoiwADpIiRAEYzaDZmw7LUAsRKkj1WnfsOGyYV240sYFFF6GJlQsLgZu7p7hEShkKBQIgUQAvl6pSMkgADQg3PR4ZPRGCSwYIHrhuiB2GlVSFRFVHnVhEYZVCFgtVQAMRgj0UACcAIxGALQIAEw9AOzjACwLswBs44NQ8z1DwyOzCyNQ9ABmQ1VJ6YbpmclAA)

##### ขั้นตอนการประกาศเป็นกฎหมาย (`BillEnactEvent`)

ขั้นตอนการประกาศเป็นกฎหมาย คืออีเวนต์ที่ร่างกฎหมายได้รับการประกาศใน ราชกิจจานุเบกษา
ซึ่งเป็นขั้นตอนสุดท้ายของกระบวนการนิติบัญญัติ เพื่อส่งผลให้ร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวมีผลบังคับใช้เป็นกฎหมายอย่างเป็นทางการ

ยกตัวอย่างขั้นตอนการประกาศเป็นกฎหมายของร่างพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

```graphql
query BillEnactEvents($where: BillEnactEventWhere) {
  billEnactEvents(where: $where) {
    id
    start_date
    bills {
      id
      title
    }
  }
}
```

Variables:

```json
{
  "where": {
    "id": {
      "eq": "775ece1f-79ef-42eb-9412-51edc58fe235"
    }
  }
}
```

[Run this query in the playground](https://politigraph.wevis.info/graphql?explorerURLState=N4IgJg9gxgrgtgUwHYBcQC4QEcYIE4CeABAEICWANhQKJICGUK1AbsigM4AUAJAO4AW+BOlKUa9RizYB1QXgQBKIsAA6SIkQBGY2gyatUXAUJF85i5Wo0ayYK9fYo6eFAH0wdFAnsbtVdpbq1jZ2QcEoZCgU3mFEAL72CUhxIAA0IMzOZHSa0ewYIKpBKiDG8iUiRcElthWBwRolCFh1JQDsbQCsCFAIAIwAZgC0bQCcCMMALABMCJpDo5N900OdfQhgUJ0AHAMI0wDMnSU+8YlqKXFAA)

##### ขั้นตอนการประกาศร่างตกไป (`BillRejectEvent`)

ขั้นตอนการประกาศร่างตกไป คืออีเวนต์ที่บันทึกการสิ้นสุดกระบวนการพิจารณาของร่างพระราชบัญญัติในกรณีที่ไม่ได้รับความเห็นชอบ
หรือมีเหตุการณ์ที่ทำให้ร่างกฎหมายนั้นไม่สามารถดำเนินตามขั้นตอนนิติบัญญัติต่อไปได้จนจบ

โดย **`BillRejectEvent`** จะเก็บข้อมูลเหตุผลหรือสาเหตุที่ทำให้ร่างกฎหมายตกไป เช่น สภาผู้แทนราษฎรมีมติไม่รับหลักการในวาระที่ 1,
ร่างกฎหมายถูกถอนโดยผู้เสนอ, หรือร่างกฎหมายตกไปเนื่องจากมีการยุบสภา (Property `reject_reason` ใน **`BillRejectEvent`**)

ยกตัวอย่างขั้นตอนการประกาศร่างตกไปของร่างพระราชบัญญัติกองทุนการประมงแห่งชาติ ซึ่ง ตกไปเนื่องจากยุบสภา

```graphql
query BillRejectEvents($where: BillRejectEventWhere) {
  billRejectEvents(where: $where) {
    id
    reject_reason
    bills {
      id
      title
    }
  }
}
```

Variables:

```json
{
  "where": {
    "id": {
      "eq": "55fa6fde-3ed3-4b4e-9665-bccadc5646f2"
    }
  }
}
```

[Run this query in the playground](https://politigraph.wevis.info/graphql?explorerURLState=N4IgJg9gxgrgtgUwHYBcQC4QEcYIE4CeABAEICWANhQEoIBWCUKAogG7IoDOAFACQDuAC3wJ0pSjXqMW7VAHVheBAEoiwADpIiRAEYTaDJmw48hIsQMUq1m7drJhbdpYZQB9JQENOEJE+16VJw2Wnb2jqFhKGQoFAj+RAC+TslIiSAANCCsnnhknjpxnBggGqHqIGZKFWJlYRUONSFh2hUIWE0VAKxdAGaeAGy9YAgAtADMCGDjowAsOrNjAJwDA12jOlBQnmBQXQOzQwBMFQmp2qnpiUA)

### สถานะปัจจุบันของร่างกฎหมาย

ร่างกฎหมายแต่ละฉบับจะแสดงสถานะปัจจุบัน ซึ่งสรุปมาจากอีเวนต์ล่าสุดที่เกิดขึ้นในกระบวนการพิจารณาร่างกฎหมายนั้น ๆ
(Property `status` ใน **`Bill`**) โดยสถานะที่เป็นไปได้มีทั้งหมด 4 รูปแบบ ดังนี้:

1. `IN_PROGRESS` (**กำลังดำเนินการ**): ใช้สำหรับร่างกฎหมายที่ยังอยู่ภายใต้กระบวนการพิจารณาของรัฐสภา (วาระ 1-3) หรืออยู่ในขั้นตอนการนำขึ้นทูลเกล้าฯ โดยที่กระบวนการพิจารณายังไม่เสร็จสิ้นหรือยังไม่มีคำสั่งสุดท้าย
2. `MERGED` (**ถูกรวมร่าง**): ใช้สำหรับร่างกฎหมายที่ถูกมติสภาให้ "รวมร่าง" เข้ากับร่างฉบับหลักฉบับอื่น ทำให้การติดตามสถานะหลังจากนี้ของร่างฉบับนี้จะสิ้นสุดลง และต้องไปติดตามต่อที่ร่างหลักแทน (ดูรายละเอียดเพิ่มเติมใน **`BillMergeEvent`**)
3. `ENACTED` (**ออกเป็นกฎหมาย**): สถานะสิ้นสุดในทางบวก หมายถึงร่างพระราชบัญญัติได้รับพระปรมาภิไธยและลงประกาศในราชกิจจานุเบกษาเพื่อบังคับใช้เป็นกฎหมายเรียบร้อยแล้ว (**`BillEnactEvent`**)
4. `REJECTED` (**ตกไป**): สถานะสิ้นสุดในทางลบ หมายถึงกระบวนการพิจารณาสิ้นสุดลงเนื่องจากร่างกฎหมายถูกตีตก, ถูกถอน, หรือตกไปตามเงื่อนไขของรัฐธรรมนูญ (**`BillRejectEvent`**)

## การอัพเดตข้อมูลและสถานะการเผยแพร่

การเสนอและกระบวนการพิจารณาร่างกฎหมาย จะถูก [ระบบ Automation](https://github.com/wevisdemo/politigraph-automation) Scrape ข้อมูลมาจากเว็บไซต์ [ระบบสารสนเทศด้านนิติบัญญัติ](https://lis.parliament.go.th/index/index.php) ของสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรรายสัปดาห์เข้ามาในระบบ